Dolu Konu

Saatin saniye göstergesi ne işe yarıyor?

Bir süreyi ölçmek veya bir  ÅŸeyi ayarlamak için saatimizin saniye göstergesine pek sık baktığımız söylenemez. Halbuki hemen hemen tüm kol saatlerinde saniye göstergesi vardır. Tık tık ilerleyen saniye göstergesinin belki de en önemli faydası, kımıldadıklarını gözle fark edemediÄŸimiz o yavaÅŸ akrep ve yelkovanın yanında zamanın ne kadar hızlı akıp gittiÄŸini bize göstermesidir.  Günümüzde özellikle erkek kol saatlerinde bırakın saniyeyi, onda birini bile

ölçebilen göstergeler var. Aslında saniyenin onda birinin yaÅŸantımızda ne derecede etkili bir zaman süresi olduÄŸunun farkına varamayız. Atletizmde kısa mesafe koÅŸucularının yaptıkları derecelerin deÄŸerlendirilmesi dışında pek karşımıza çıkmaz.  Saniyeden küçük zaman dilimler biz insanlar için sıfır gibi bir ÅŸeydir. Bu süreleri insanlar son yüzyılın başından itibaren ölçmeye baÅŸladılar. Halbuki eski insanlar için zaman GüneÅŸ’in hareketi demekti. Hayat o kadar yavaÅŸtı ki dakikaların insan yaÅŸamında hiçbir önemi yoktu. Bırakın tarihteki güneÅŸ ve kum saatlerini, 18. yüzyıla gelene kadar kullanılan

saatlerde bile dakikayı gösteren yelkovan yoktu. Saniye ibresinin konulması ise 19. yüzyılın ortalarına rastlar. Günümüzde fizikçiler saniyenin milyarda birini bile ölçebilmektedirler.  Aslında çevremizde saniyede deÄŸil, saniyenin binde birinde bile çok  ÅŸeyler olmaktadır. Bu sürede bir tren 2 – 3, uçak 25, ses 33 santimetre yol alır. Dünya yörüngesi üzerinde 30 metre ilerlerken aynı sürede  ışık 300 kilometre uzaÄŸa ulaşır.  Canlılar dünyası için de saniyenin binde biri pek kısa bir süre sayılmaz. Henüz kan emmemiÅŸken, yani boÅŸ depo ile bir sivrisinek kanatlarını saniyede 1000 kere çırpar. DiÄŸer bir deyiÅŸle saniyenin binde biri kadar bir zamanda kanatlarını kaldırır ve indirir.  Ä°nsanlar çok kısa bir zaman süresini belirtmek için göz kırpma süresini esas alır ve "göz açıp kapayıncaya kadar" derler. Halbuki göz kırpma 0,4 saniye, yani neredeyse yarım saniye kadar sürer, ama bu arada sivrisinek 400 kere kanat çırpınıştır bile.  GeliÅŸen uçak teknolojisi sayesinde dünyada GüneÅŸ’in hareketlerine baÄŸlı zaman kavramları da biraz kafa karıştırır hale geldi. ÖrneÄŸin aralarında yeterli mesafe olan iki kent arasında batıya doÄŸru uçan bir uçak, birinci kentten sabah 09:00′da kalkıp, binlerce kilometre yol katettikten sonra ikinci kente aynı gün yine sabah 09:00′da inebilir, tabii yerel saatle.  Bu geliÅŸmeler doÄŸrultusunda zamanı ölçmek için artık GüneÅŸ’e de güven kalmadı. Çünkü Dünya üzerinde 77. paralelde saatte 450 kilometre hızla batıya doÄŸru uçan bir uçakta bulunanlar GüneÅŸ’in hiç batmadığını, gökyüzünde hep aynı yerde asılı kalmış olacağını göreceklerdir. Bunun nedeni 77. paraleldeki bir noktanın, dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüÅŸü sırasında saatte 450 kilometre hızla doÄŸuya doÄŸru yol almasıdır. Yani gökyüzündeki GüneÅŸ ile uçağın hızları aynıdır.  Yeryüzünden 250 – 300 kilometre yükseklikte bulunan astronotlar için GüneÅŸ 24 saat boyunca 16 kez doÄŸar ve batar. Çünkü uzay aracı Dünya çevresindeki bir dönüÅŸünü yaklaşık 90 dakikada tamamlar.

Benzer Yazılar: