Dolu Konu

Lavabodan su neden sağa dönerek boşalıyor?

Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tıkacı aniden çekin. Su düz olarak delikten boÅŸatmayacak, döne döne bir hortum oluÅŸturacak  ÅŸekilde boÅŸalacaktır. Bu dönüÅŸ yönü kuzey yarımkürede saÄŸa doÄŸru, yani saat yönünde, güney yarımkürede ise tam tersidir. Bilim insanları buna ‘Coriolis’ kuvveti diyorlar. Her iki yarımkürede böyle birbirine ters yönde hava akımlarının ve okyanus akıntılarının olduÄŸu herkes tarafından kabul ediliyor da, bir lavabodan boÅŸalan suda, böyle küçük bir ortamda dünyanın dönüÅŸünün etkili olup olamayacağı tartışma konusu.  Dünya kendi etrafında dönerken her tarafındaki hız aynı deÄŸildir. Ekvatordaki biri, bir günde dünya çapı kadar yani 40.000 kilometre giderken bir diÄŸer ifade ile saatte 1670 kilometre hızla yol alırken, tam kutuptaki bir insan sıfır hızla sadece kendi etrafında dönmektedir. Aynı  ÅŸekilde gökyüzünde asılı gibi duran bulutlar rüzgarın etkisini katmazsanız yere göre hareketsizdirler ama altlarındaki kara parçası ile birlikte dönerler. Bu durumda ekvatordaki bulutlar da kutuptakilere nazaran hızlı dönmektedirler. A’yı ekvatorda, B’yi ise onun tam kuzeyinde 45 derece paralelinde iki nokta olarak düÅŸünelim. Bir top mermisini A’dan tam kuzeye niÅŸanlayıp attığımızda, atış sırasında ekvatorun dönüÅŸ hızı B noktasına göre neredeyse iki kat olacağından mermi B noktasının doÄŸusuna gidecektir.  Aynı  ÅŸekilde kuzey kutbundan hemen hemen hareketsiz bir konumdan tam güneye atılan bir mermi 45 paralelinde dünya dönüÅŸ hızı daha çok olduÄŸundan bu sefer hedefin batısına düÅŸecektir. Yani kuzey yarımkürede kuzeye veya güneye atılan her ÅŸey atanın konumuna göre saÄŸa gitmektedir. Bu durum güney yarımkürede ise sola doÄŸru gerçekleÅŸmektedir.  Her iki yarımkürede kuzey – güney doÄŸrultusunda hareket eden hava akımları ve okyanus akıntıları bu durumdan etkilenirler. Kuzey yarımkürede saÄŸa, güneyde sola dönerler. Ancak be. dünya yüzünde büyük bir ölçekte okyanusların dibindeki sürtünme ve bulutların, hava akımlarının üzerinde bulundukları yerle birlikte hareket etmelerinin etkileriyle oluÅŸan bir tabiat olayıdır.  Bilim insanları bunun lavabo veya küvet gibi nispeten mikro ölçüde de mümkün olup olmadığını hala tartışıyorlar. Bir kısmı burada suyun musluktan çıkış ÅŸekil ve hızının, lavaboya düÅŸtüÄŸü noktanın, lavabonun ve suyun gittiÄŸi yerin yapısının etken olduÄŸunu söylüyorlar, diÄŸerleri de ideal ÅŸartlarda 50 kere deney

yapın ve görün diyorlar. Haydi banyoya, bilimsel deney yapmaya…!

Benzer Yazılar: