Share
  • Share this post on Delicious
  • StumbleUpon this post
  • Share this post on Digg
  • Tweet about this post
  • Share this post on Mixx
  • Share this post on Technorati
  • Share this post on Facebook
  • Share this post on NewsVine
  • Share this post on Reddit
  • Share this post on Google
  • Share this post on LinkedIn

Jet-lag nedir, nasıl olur?

Bütün hayvanların vücutlarının, uyuma, vücut ısısı, üreme zamanı gibi periyodik fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik saatleri vardır. Bu iç saatlerin çoÄŸu, kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerine göre çalışır, fakat ışık ve sıcaklık gibi dış etkenlerde bu ritimi etkiler. EÄŸer İstanbul’dan Newyork’a uçarsanız, sizin vücut saatiniz hala İstanbul’a göre açlışmaya devam eder. ÖrneÄŸin  İstanbul’dan saat 12:00′de havalanır, 8 saatlik bir uçuÅŸtan sonra Newyork’a varırsanız, vücut saatiniz 20:00′dedir ama Newyork saat 13:00′ü yaÅŸamaktadır. Vücudunuzun saati ortama göre 7 saat ileridedir. Karnınız acıkacak, biraz sonra uykunuz gelecektir ama, akÅŸam olmasına daha 7-8 saat vardır. İşte bu olayın adı jet-lag’tir. ‘Lag’in  İngilizce anlamı geri kalma, gecikmedir. Bu durumda uçuÅŸtan sonra insanda yorgunluk duyulmakta, özellikle okuma,araba kullanma ve iÅŸ görüÅŸmeleri gibi konularda motivasyon ve konsantrasyon eksilmaktadir. Dünya dönüÅŸünü 24 saatte tamamladığı için, dünya yüzeyi kuzeyden güneye her biri 1 saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüÅŸtür. ÖrneÄŸin  İstanbul ile Newyork arasında 7 zaman bölgesi vardır ve aynı anda İstanbul’da saat 14:00 iken, Newyork’ta sabah 07:00′dir.  N A.S A’ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine, yani bir saatlik bir zaman deÄŸiÅŸimine alışması bir gün almaktadır. Bu durumda İstanbul’dan Ne w York’a gidince vücut kendine ancak 7 gün sonra gelebilmektedir. Jet-lag olayı uçma mesafesine deÄŸil, kaç zaman bölgesinden geçtiÄŸinize baÄŸlıdır. Aynı uzaklık, aynı zaman bölgesinde kuzey-güney mesafesinde gidilince jet-lag olayı görülmemektedir.  Jet-lag olayının doÄŸuya doÄŸru mu, yoksa batıya doÄŸru mu gidildiÄŸinde daha çok görüldüÄŸü tartışma konusudur. Åžüphesiz bunda insanların çoÄŸunluÄŸunun yapısı ve yaÅŸam düzeyinin de etkisi vardır. Yapılan anketler sonucunda, çoÄŸunluÄŸun doÄŸuya doÄŸru yapılan uçuÅŸlarda daha çok rahatsız olduÄŸu, insanın vücut saatini hızlandırmada, yavaÅŸlatmaya göre daha fazla zorlandığı görülmektedir. Küçük çocukların pek etkilenmediÄŸi jet-lag olayından en çok etkilenenler, günlük yaÅŸantısı düzenli ve rutin iÅŸler yaparak yaÅŸayanlardır. Uçaktaki havanın kuru olması, seyahat süresince hareketin kısıtlı olması, içki içilmesi, yeterli sıvı içecek alınamaması, farklı iklimde farklı yemekler, insanlarda jet-lag’a karşı direnci kırıcı diÄŸer bazı etkenlerdir.

 

Benzer Yazılar:

Neden böcek yemiyoruz?
Genelde nöbetçi kulübelerinde neden kum torbaları bulunur?
Cam niçin saydam bir maddedir?

Etiketler: , , , , , , , , , , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>