Dolu Konu

Güneşe yaklaştıkça hava neden soğuyor?

Dünyamızdaki  ısının kaynağı güneÅŸ olduÄŸuna göre ve bir dağın tepesi güneÅŸe daha yakın iken orada hava niçin daha soÄŸuk oluyor? Öncelikle ÅŸunu söyleyelim ki, güneÅŸ ile dünya arasındaki mesafeyi düÅŸünürsek, bir dağın tepesine çıkmakla bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. GüneÅŸ dünyamızdan 149,5 milyon kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksek dağın yüksekliÄŸi 9 kilometreyi bile bulmaz. (Everest: 8.846 metre)  Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresinde dönmesinden dolayı, dünyanın çapı kadar, güneÅŸe 12 bin kilometre yaklaşıp uzaklaşıyoruz. Elips ÅŸeklindeki yörüngesinde dünya güneÅŸin etrafında dönerken güneÅŸe en fazla yaklaÅŸtığı mesafe 147 milyon, en uzaklaÅŸtığı mesafe ise 152 milyon kilometredir. Yani dünya zaten bir yıl içinde güneÅŸe 5 milyon kilometre yaklaşıp uzaklaÅŸmaktadır. Bu durum dünyamızdaki  ısıyı pek etkilemez, mühim olan ışınların dik gelmesidir. GüneÅŸin dünyamızda yarattığı sıcaklık,  ışınlarının yeryüzünden yansıması ile olur. Ondan sonra yükseldikçe nemli havada her bir kilometrede yaklaşık 6-7 derece düÅŸer. Yani Everest’in dibi ile tepesi arasında 50 dereceden fazla sıcaklık farkı olması doÄŸal. Bu sıcaklık düÅŸüÅŸü atmosferin birinci katmanına kadar böyle sürüyor. Yani yeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye kadar düÅŸüyor. Bundan sonra sıcaklık deÄŸiÅŸiminin akıl almaz dansı baÅŸlıyor. Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11. ve 48. kilometreler arasında hava  ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçe artıyor, tekrar sıfır dereceye kadar çıkıyor. 48. kilometreyi geçip  3. tabakaya girince ta 88. kilometreye gelene kadar tekrar düÅŸüÅŸe geçiyor. Bu tabakanın sonunda, yani 88. kilometrede -80 derecelere kadar düÅŸüyor. Bundan sonra da sürekli yükseliÅŸe geçerek güneÅŸe yaklaÅŸtıkça artıyor.  GüneÅŸin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan  ışığın 149,5 kilometre yol kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaÅŸayabileceÄŸimiz bir ortamı yaratacak ÅŸekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inanılmaz.  Yeryüzünde  ısınan havanın yükseldiÄŸi doÄŸrudur, ama hava bu enerjisini yükselirken harcar ve dağın tepesine ulaÅŸtığında çevre hava  ısısı ile aynı  ısı derecesine gelir. DaÄŸ tepelerinin soÄŸuk olmasının bir baÅŸka nedeni daÄŸ yüzeylerinin ÅŸekilleri dolayısıyla güneÅŸ ışıklarını dik alamamalarıdır. Bu nedenle daÄŸların etekleri bile serin olur, burada  ısınıp yükselen bir hava tabakası bile oluÅŸamaz. Ayrıca daÄŸdaki kayalarla birlikte kar ve buz da güneÅŸ ışınlarını fazla emmez ve çoÄŸunu yansıtırlar. Yeryüzünün  ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. Dikkat ederseniz bulutsuz geceler, bulutlu gecelerden daha soÄŸuktur. Çünkü bulutlar yerden gelen ısıyı tekrar yere yansıtırlar. DaÄŸ zirvelerinde ise ne bu sıcaklığı yere tekrar yansıtacak bulut vardır, ne de onu tutacak yoÄŸunlukta atmosfer.

Benzer Yazılar: