Share
  • Share this post on Delicious
  • StumbleUpon this post
  • Share this post on Digg
  • Tweet about this post
  • Share this post on Mixx
  • Share this post on Technorati
  • Share this post on Facebook
  • Share this post on NewsVine
  • Share this post on Reddit
  • Share this post on Google
  • Share this post on LinkedIn

Düdüklü tencere yiyecekleri nasıl çabuk pişirir?

Tencere daha 14. yüzyılda hemen hemen tamamıyla bugünkü  ÅŸeklini aldı. O zamanlar tencereler sadece için deÄŸil, su kaynatmak hatta içinde çamaşır yıkamak için bile kullanılıyordu. En eski tencereler ökme demirdendiler. Sonraları toprak, bakır, alüminyum, emaye ve camdan olanları da yapıldı.  Bakır tencerelerin, kullanış ve dayanma bakımından iyi olmalarına karşın sık sık kalaylanmaları gerekir. Alüminyum tencerelerin sakıncalı yanları ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alüminyum üzerine olan etkileridir. Sıcak-soÄŸuk farkından etkilenip çatlasalar da en saÄŸlıklı tencereler cam (payreks) olanlarıdır. PiÅŸirme sırasında içleri görülebildiÄŸinden sık sık kapaklarının açılması gerekmez, yiyeceÄŸin vitamini kaçmaz. 

Düdüklü tencerelerin yan yüzleri basınca dayalı malzemeden yapılır. Kapakları ise ilginçtir. Çevrilince tencerenin aÄŸzını içten sıkı sıkı kapatırlar ve buharın kaçmasına mani olurlar. 

Düdüklü tencerenin kapağında herhangi bir patlama tehlikesine karşı, istenen basınca, dolayısıyla piÅŸme derecesine göre ayarlanabilen bir subap vardır. Basınç ayarlananın üstüne çıkınca subap açılır, buhar buradan dışarı kaçar, hızla çıkan

buharın çıkardığı düdük sesi de etrafı olaydan haberdar eder. Düdüklü tencere ismini de bu nedenle almıştır. 

Düdüklü tencerenin piÅŸirme prensibinde suyun kaynama özelliÄŸi yatar. Su 100 derecede kaynar demek tek başına doÄŸru bir ifade deÄŸildir. Kaynama sıcaklığı atmosfer basıncı ile doÄŸrudan ilgilidir. Basınç atmosfer basıncından düÅŸükse, su

daha düÅŸük sıcaklıklarda da kaynayabilir veya basınç atmosfer basıncından yüksekse suyun kaynaması için daha yüksek sıcaklıklar gerekir.  Normal tencere ısıtıldığında su 100 derecede kaynar ve tüm su kaynayana kadar bu sıcaklık sabit kalır, yemek de bu sıcaklık da piÅŸer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin içindeki basınç gittikçe artar,

dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz, tenceredeki sıcaklık 130 dereceye kadar çıkar.  Böylece piÅŸirilmesi istenen besinlerin  ısısı suyun kaynama derecesinden çok daha yükseÄŸe çıkar. Bu yüksek sıcaklık yiyeceÄŸe süratle nüfuz ederek, vitamin ve minerallerini kaybetmeden daha çabuk piÅŸmesini saÄŸlar. Bundan dolayı haÅŸlaması en çok yarım saatte, kuru sebzeler yirmi dakikada piÅŸebilirler.  Gelelim düdüklü tencerenin öyküsüne. 1682 yılının 12 Nisan akÅŸamı Londra’da

bir evde kraliyet sosyetesinden bir grup yemek yiyeceklerdir. Bu yemek o güne kadar yenmiÅŸ yemeklerden farklıdır çünkü davetlilerden Fransız mucit, 35 yaÅŸlarındaki DeniÅŸ Papin, yemeÄŸi son buluÅŸu olan, her tarafı kapalı, üzerinde

emniyet vanası olan bir kap içinde piÅŸirecektir.  Papin, gazlarla ilgili ana kanunları formüle eden  İrlandalı fizikçi Robert

Boyle’nin asistanıdır ve kabın içindeki buhar basıncını arttırarak, yemeÄŸin sıvı kısmının kaynama noktasını yükselten bu buluÅŸunu 1679′da gerçekleÅŸtirmiÅŸtir. Yemekte bulunanlar piÅŸen etten o kadar memnun olmuÅŸlardır ki, bu süratle yayılmış, hemen hemen bütün yiyeceklerin hatta pasta ve pudinglerin piÅŸirilmelerinde bile kullanılmıştır.  Her icadın ilkinde olduÄŸu gibi, bunda da bazı aksamalar olmuÅŸ, emniyet valfı sık sık tutukluk yapmış, güzel bir akÅŸam yemeÄŸi yemeye hazırlananlar, tencere patlayınca yiyecekleri duvarlarda seyretmek zorunda kalmışlardır. Bu patlamalar düdüklü tencerenin neredeyse 150 yıl unutulmasına yol açmıştır. Tekrar popüler olması ise Napoleon Bonaparte sayesinde olmuÅŸtur. 

‘Bir ordu midesi üzerinde hareket eder’ diye bir vecizenin sahibi olan Napoleon askerlerine ikmalini saÄŸlıklı yapamamaktan  ÅŸikayetçi idi. Bu sorunu çözmek için parasal ödül vaat etmesi üzerine Fransız  ÅŸef Nicholas Appert,

Papin’in buluÅŸunu geliÅŸtirerek günümüzdekine benzer pratik bir düdüklü tencere yapmış ve tekrar yaygın olarak kullanılmasını saÄŸlamıştır.


Benzer Yazılar:

Nekadar alkol alırsak trafikte tehlikeli oluruz?
Gözyaşı nedir, niçin gözyaşı akıtırız?
Deve kuşları korktuklarında neden başlarını kuma gömer?

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>