Dolu Konu

Akıl ile zeka arasında fark varmıdır?

Akıl aslında bir kabiliyettir, zeka da öyle.  Ä°kisi arasındaki en önemli fark, bir baÅŸkasından akıl alabilirsiniz ama zekayı asla. O, her insanın kendisine mahsustur.  Bir hastalık söz konusu olmadığı sürece  ÅŸüphesiz herkesin aklı vardır. Akıllı olmak, kendi davranışlarını bilmek, kontrol edebilmek, doÄŸru ve yanlışlarını deÄŸerlendirebilmek yeteneÄŸidir.  Akıl, insanı hayvandan ayırt eden en önemli faktördür. Hayvanlar yalan söyleyemez ama insanlar sık sık bu yola baÅŸvurur.  Ä°ÅŸte insandaki yalanla gerçeÄŸi, doÄŸru ile yanlışı ayırabilme, bir konuda fikir yürütebilme, görüÅŸ

belirtebilme yeteneÄŸi akıldır.  ‘Ah  ÅŸimdiki aklım olsaydı’ lafını çok iÅŸitmiÅŸizdir. Demek ki, akıl insan olgunlaÅŸtıkça da deÄŸiÅŸiyor ve insanın kendisi de bunun farkına varıyor. Bir insan deÄŸiÅŸik fikirlerle diÄŸerinin aklını karıştırabilir. Hayret verici,  ÅŸaşırtıcı  ÅŸeyler insanın aklını durdurabilir.

Bir  ÅŸeyin içeriÄŸini anlamamak ‘akıl erdirememek’ olarak nitelendirilirken baÅŸkalarının çözemediÄŸi bir sorunu çözen kiÅŸiye ‘bir tek o akıl etti’ denilir. Birine bir yol göstermek ona ‘akıl vermek’tir. Bir ÅŸeyi hatırlamak, unutmamak ‘akılda tutmak’tır. ‘Akılsız’ tanımı ise doÄŸru ve isabetli düÅŸünemeyen anlamında kullanılır. Zeka ise bir olayı önce anlama, iliÅŸkileri kavrama, yargılama ve açıklayarak çözme yeteneÄŸidir. Genel olarak zekanın 12 yaşına kadar hızla geliÅŸtiÄŸi sonra geliÅŸme hızının yavaÅŸlayarak 20 yaşına kadar sürdüÄŸü, orta yaÅŸlarda ise zeka seviyesinin sabit kaldığı kabul edilir. 

Zeka hayvanlarda da vardır. Hayvanlarda zeka bir nevi içgüdüsel olaydır. Åžüphesiz hayvan zekası insana göre geliÅŸmemiÅŸtir ama her iki zeka türü de sinir sistemi ile ilgilidir.  Ä°nsanı ayıran, evriminde oluÅŸmuÅŸ konuÅŸabilirle özelliÄŸi, dik durabilmesi, el yapısı nedeniyle aletleri kullanabilmesi ve geliÅŸmiÅŸ beyin ve sinir sistemidir.  Zeka, bir insanın her türlü olay karşısında aynı yeteneÄŸi gösterebileceÄŸi anlamına gelmez. Bir müzik bestecisi kendi duygusal yapısının içersinde en karışık eserleri aklıyla deÄŸil zekası sayesinde oluÅŸturur. Biz bu kiÅŸilere ‘müzik dehası’ diyoruz. Ancak bu müzik dehaları en basit bir matematik problemini bile çözemeyebilirler.  Sonuç olarak zeka, ruhsal olaylara, algı ve hafıza yeteneÄŸine, tutkulara, eÄŸilimlere, iradeye ve bilgi edinme isteÄŸine göre farklılıklar gösterebiliyor. Akıl somut olarak ölçülemez ama zeka pek saÄŸlıklı olmasa da IQ denilen bir testle ölçülmeye çalışılıyor.

Benzer Yazılar: