Dolu Konu

Abidin Dino

 Ressam, 23 MART 1913 yılında Ä°STANBUL’da doÄŸmuÅŸtur. ÇocukluÄŸu FRANSA ve Ä°SVÄ°ÇRE’de geçmiÅŸtir.1925 yılında ailesiyle birlikte Ä°stanbul’a dönmüÅŸtür. ROBERT KOLEJ’de eÄŸitime baÅŸlamış, sanata olan ilgisi nedeniyle eÄŸitimini yarım bırakmıştır. AÄŸabeyi ÅŸair ARÄ°F DÄ°NO’nun desteÄŸiyle resim yazı ve karikatür alanında kendini geliÅŸtirmiÅŸtir. Ä°lk çizimleri YARIN Gazetesinde, ilk yazıları ARTÄ°ST dergisinde 1930′ların başında yayınlandı. NAZIM HÄ°KMET’in kapak desenlerini de çizerek çok genç yaÅŸlarda kendini ressam olarak kabul ettirmiÅŸtir. 1933 yılında amacı ülkede sanatın geliÅŸmesini vee yayılmasını saÄŸlamak, düÅŸünce yanı ağır basan resimler yaparak batıdaki çaÄŸdaÅŸ akımlarla boy ölçücek yenilikler getirmek olan D GRUBU2nun kurucuları arasında yer aldı.
Aynı yıl TÜRKÄ°YENÄ°N KALBÄ° ANKARA adlı belgeseli çekmek için TÜRKÄ°YE’ye gelen SOVYET yönetmen SERGEY YUTKEVÄ°Ç bir sergide resimlerini gördü ve çok beÄŸendi.
 DÄ°NO dan dekoratör ve ressam olmak üzere kendisiyle SOVYETLER’e gelmesini istedi. ABÄ°DÄ°N DÄ°NO, sinema öÄŸretimi almak üzere 1934 yılında SOVYETLER’e gitti. 3 Yıl kaldı.
Bu süre içersinde LENÄ°NGRAD’da EÄ°SENSTEÄ°N’in ve YUTKEVÄ°Ç’in yanında tüm yönleriyle sinema eÄŸitimi aldı. 1937′de 2.DÜNYA SAVAÅžI nedeniyle SOVYETLER BÄ°RLİĞİ tüm yabancı öÄŸrencileri gönderince LENÄ°NGRADdan ayrılmak zorunda kaldı. LONDRA ve PARÄ°S’e gitti.PARÄ°S’te ressam ve dekoratör olarak film çalışmalanda bulundu. GERTRUDE STEIN, TRISTAN TZARA, EÄ°SENSTEÄ°N, ANDRE MARLAUX VE PABLO PÄ°CASSO gibi dönemin ünlüleriyle dostluklar kurdu.1939 yılında TÜRKÄ°YE’ye döndü. 1941 yılında LÄ°MAN (YENÄ°LER) grubunu kurdu. Aynı dönemde siyasi çalışmalarda da bulunan DÄ°NO Ä°satnbul sıkıyönetim komutanlığı tarafından MECÄ°TÖZÜ’ne ardından da ADANA’ya sürgüne gönderildi. 1943 yılında dilci, çevirmen ve yazar olan GÜZÄ°N DÄ°NO (DÄ°KEL) ile evlendi. Aynı dönemde ADANA’da yaÅŸadığı yıllarda pamuk iÅŸçilerin iÅŸleyen DÄ°NO KEL adını verdiÄŸi bir oyun yazdı, TÜRK SÖZÜ isimli bir gazete yönetti.
1950 yIında ÇÄ°NGENELER adını verdiÄŸi bir film senaryosu yazdı. Sürgün yıllarının ardından iSTANBUL’a dönen DÄ°NO 2. DÜNYA SAVAÅžI adlı diziyi gerçekleÅŸtirdi. 1952 yılında PARÄ°S’e yerleÅŸti. AMERÄ°KA, FRANSA ve CEZAYÄ°R’de sergiler açtı.
Bir dönem FRANSA PLASTÄ°K SANTLAR BÄ°RLİĞİ’nin onur baÅŸkanlığını yaptı. ABÄ°DÄ°N DÄ°NO tek bir konuyu ele alarak yaptığı resimlere Ä°ÅžKENCE (1955),  ATOM KORKUSU(1955), UZUN YÜRÜYÜÅž ( 1955), UZAY (1959)    
ADALA (1964-1965), SAVAÅž VE BARIÅž (1966,) ÇIPLAKLAR (1976)  gibi isimler vererek onları sergiledi. Aynı yıllarda YAÅžAR KEMAL’in DENÄ°Z KÜSTÜ (1978) adlı romanını Ä°LHAMÄ° BEKÄ°R’in UNUTTUM (1979), MELÄ°H CEVDET ANDAY’ın TANIDIK DÜNYA (1984) adlı ÅŸiir kitaplarını da resimledi. ABÄ°DÄ°N DÄ°NO 1966 yılında yönetmenliÄŸini yaptığı GOLEMATA VODA adlı belgesel film ile FAHERTY ÖDÜLÜ’nü kazandı.                                
ABÄ°DÄ°N DÄ°NO,  7 ARALIK 1993′te 80 yaşındayken PARÄ°S’te vefat etti. Cenazesi Ä°STANBUL’a getirildi. AŞİYAN MEZARLIÄžI’nda topraÄŸa verildi.
 Ölümünün ardından KÜLTÜR SANAT VE POLÄ°TÄ°KA ÜSTÜNE YAZILAR, ELLER, PERA PALAS, SÄ°NAN adlı anlatıları, 1938-1993 yılları arasında yazdığı yazılar yayımlandı. EÅŸi GÜZÄ°N DÄ°NO’nun da GEL ZAMAN GÄ°T ZAMAN -ABÄ°DÄ°N DÄ°NOLU YILLAR adlı bir kitabı bulunmaktadır.
   ‘GeçmiÅŸ günlerden bahsetmek zor iÅŸ zaten. Ä°nsanoÄŸlu acayip bir nesne. Yani ben hesapça kendimden bahsediyorum, ama hangi kendimden yani? Hesapça kendim denilen o sınırdan söz ederken sanki baÅŸkabirini anlatıyormuÅŸum gibi bir duygu geliyor. Yani kim? Kim o çocuk? Yani içimde kalmış birÅŸeyler…. Genç, delikanlı…Ve hepte bir zorlanma oldu. Birtek kiÅŸi olmaya razı deÄŸildim. Belki resimlerime de yansıdı bir ölçüde bu. Hep aynı kiÅŸi olmama illeti. Hani ikide bir baÅŸka döneme giriyorum ya…  Belki hep baÅŸka kiÅŸi olma gayreti var içimde.’ Abidin Dino hayat felsefesini bu cümlelerle özetlemiÅŸtir.

Yazan: Fethiye Mavi

Benzer Yazılar: